ion

گفتاری از محمد سروش محلاتی

چگونه می توان یک دعای مستجاب داشت؟

اندیشه /
شناسه خبر: 366984

دعا مقدمات اخلاقی دارد. پس از آنکه آن مقدمات را فراهم کردید تازه آن ارتباط در دعا به وجود می آید و انسان‌ها طهارت‌های دیگری را نیز کسب می‌کنند؛ ولی کسی که آن مقدمات را فراهم نکرده و دعا را بهانه برای ادامه گذشته قرار میدهد دعا چه سودی برای او می‌تواند داشته باشد. اینجاست که دعای اخلاقی تبدیل به دعای غیراخلاقی می‌شود.

ایران آنلاین / گروه اندیشه:

اسلام یک مقدمات و مقارناتی برای دعا دیده شده که به لحاظ اخلاقی بسیار سودمند هستند. چگونه انسان می‌تواند یک دعای مستجاب داشته باشد؟ امام صادق (ع) فرمودند: «هر کس که می‌خواهد دعایش مستجاب شود، اول باید کسب و کار، حرفه و درآمد خود را پاک کند. پاک بودن زندگی را به عنوان مقدمه برای دعا قرار داده تا دعا مستجاب شود.» این دقیقاً برخلاف رویه‌ای است که بین ما شایع و رایج است. ما فکر می‌کنیم که دعا هم نقطه شروع و هم نقطه پایان است، وارد دعا می‌شویم و پس از اینکه دعا به پایان رسید پاک بیرون بیاییم، کسی می‌تواند موفق از دعا بیرون بیاید و به حوائج خود برسد که زندگی خود را پاک کرده باشد، کسب و درآمد خود را پاک کرده باشد.

شرط دوم اینکه کسی که دعا می کند و مثلا قرآن به سر می‌گیرد و العفو می‌گوید  آیا مظالم مردم به گردنش هست یا خیر؟ حقوق مردم را ادا کرده یا خیر؟ حضرت صادق(ع) فرمودند: «آنها مقدمات دعا هستند» دعا برای کسی است که این مقدمات را فراهم کرده باشد.

دعا مقدمات اخلاقی دارد. پس از آنکه آن مقدمات را فراهم کردید تازه آن ارتباط در دعا به وجود می آید و انسان‌ها طهارت‌های دیگری را نیز کسب می‌کنند؛ ولی کسی که آن مقدمات را فراهم نکرده و دعا را بهانه برای ادامه گذشته قرار میدهد دعا چه سودی برای او می‌تواند داشته باشد. اینجاست که دعای اخلاقی تبدیل به دعای غیراخلاقی می‌شود.

اگر دعا برطبق معارف باشد، اخلاقی است. اما دعای انسان آلوده، انسانی که به حقوق مردم دست دراز می ‌کند، نسبت به افراد ظلم و ستم دارد، حقوق دیگران را تضییع می‌کند، می‌تواند به دعا امید داشته باشد که دعا کند و پاک می‌شود، آیا این دعا سازنده است؟ این دعا اخلاقی است؟ یا این دعا یک تشویق برای انسان فاسد به حساب می‌آید. امام صادق فرمودند: درآمدت را که پاک کردی، خودت را نیز از حقوق مردم آزاد کردی آن وقت راهی برای اجابت دعایت فراهم می‌شود.

بی جهت نیست که نوف بکایی می‌گوید: «سحرگاهی امیرالمومنین علی (ع) را دیدم. حضرت فرمودند: زمان زمانی است که هر کسی در این ساعات سحرگاه، قبل از طلوع فجر دعا کند دعایش به اجابت می‌رسد و استثناء کرد، مگر مأموران ظالم دولت‌ها».  ( نهج البلاغه  انها ساعه لا یدعو فیها …) برای آنها روز و شب فرقی نمی‌کند نه روز و نه سحرگاهان دعایشان به اجابت نمی‌رسد. حضرت فرمودند: آنها توقع و انتظاری نکشیده باشند. آنهایی که اهل ظلم و زور به مردم هستند سحرگاهان نیز برای آنها راه باز نمی‌شود و درها همچنان مسدود است.

واقعا می‌دانیم که چگونه باید دعا کنیم و از خدا چه بخواهیم؟

بسیاری از افراد گمان می‌کنند دعا کردن کار آسانی است چون دعا زبان خاصی را احتیاج ندارد هر کسی با هر زبانی می‌تواند دعا کند و محدودیتی نیز در دعا کردن و خواستن نیست هر کسی هر چه بخواهد، ولی نه! دعا کردن و انتخاب دعا کار آسانی نیست، حتی گاهی از اوقات اولیای الهی دعایی می‌کنند که خداوند دعای آنها را تخطئه می‌کند. ابراهیم خلیل پیامبر اولوالعزم خانه‌ی کعبه را بنا نهاد پس از بنای کعبه شروع به دعا کردن کرد. خدایا این شهر را شهر امن قرار بده، از نظر حضرت ابراهیم انتخاب اول برای این شهر امنیت بود. انتخاب دوم رفاه و فراوانی این دو خیلی خوب است. ولی در انتخاب دوم حضرت ابراهیم در دعای خود تبصره‌ای زد. خدایا کسانی که ایمان به خدا و قیامت دارند رزق و روزی گشاده به آنها در مکه عنایت کن. اما بعد با یک استتثنا آن را به مؤمن اختصاص داد.  حضرت ابراهیم دعای گزاف نمی‌کند، اما دعا کردن احتیاج به یک دقت‌ها و ظرافت‌هایی دارد که گاه ممکن است حتی بر ابراهیم خلیل نیز مخفی بماند.

خداوند امنیت را پذیرفته بود؛ اما دعای دوم، خداوند این دعا را تصحیح کرد و به جناب ابراهیم متذکر شد که ابراهیم خلیل بنا نیست ما در زندگی دنیا جلوی رزق و روزی کسی را بگیریم حتی اگر از کفار باشد، آن حساب دیگری در قیامت دارد بنابراین دعای ابراهیم هم احتیاج به تصحیح پیدا می‌کند چون در ادامه خداوند به او متذکر شد که توقع نداشته باش کسی که کافر و معاند شد من در زندگی دنیا گریبان او را بگیریم و رزق و رزوی او را قطع کنم، هر که باشد و هر عنادی داشته باشد و با من بجنگد و در مکه باشد، اینجا جای حساب و کتاب نسبت به این مسائل نیست. دنیای او را به هم نمی‌زنم آنهایی که جهنمی هستند در عالم آخرت کیفر و مجازات خواهند دید، اما تو توقع نداشته باش که من زندگی دنیای آنها را برهم زنم.

دعا کار آسانی نیست. هرچند این دعاها خواسته‌های ما از خداست ولی هر دعایی یک جهت‌گیری در زندگی ما نیز هست، مطلوب‌های ما را نیز نشان می‌دهد. دعا جهت‌گیری زندگی ما را آشکار می‌کند، به ابراهیم خلیل گفته شد که اینطور دعا نکن. دعایت را تصحیح کن.

 دعا باید در جهت خاصی هدایت شود. اگر این جهت‌گیری در مضامین دعا نباشد، می‌تواند به یک امر غیراخلاقی یا ضداخلاقی تبدیل شود. مضمون دعا مهم است. خود دعا یک امر اخلاقی است اما مضمون آن نیز باید مضمون درست و زیبایی باشد.

مخاطب این دعا تنها خدا نیست. همه ما مخاطب هستیم که چنین روحیه ی داشته باشیم . این گونه دعا زندگی انسان را تغییر می‌دهد، ارزش‌ها را از آسمان به زمین می‌آورد. ارتباط انسان با خدا را مبنای ارتباط انسان با انسان قرار میدهد و ان را تنظیم می‌کند حتی ارتباط انسان با دشمن خود را در یک جهت خاص قرار می‌دهد.

بعضی ‌ها فکر می‌کنند هر چه دعا تندتر، تیزتر و حادتر باشد، انتخاب دعا به جاتر و به موقع‌تر است.  البته این امر، امر تعبدی نیست شما می‌توانید هر طور دوست دارید در دعا صحبت کنید و هر چه که می‌خواهید، بگویید؛ اما زمانی که دعا فرهنگ یک جامعه را تشکیل می‌دهد اسلام و اولیاء الهی آمدند و مشخص کردند که چه چیزی را باید از خدا خواست./ شفقنا

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.