ion

نقش شهید چمران درناکامی های دشمن از زبان سردار حسین علایی

ترفندها و تدبیرهای یک فرمانده فروتن

پایداری /
شناسه خبر: 375287

ایران آنلاین /حضورشهید دکتر مصطفی چمران به‌عنوان فردی صاحب سبک واندیشه در امور دفاعی، در روزهای آغازین جنگ تحمیلی در ناکامی دشمن از دستیابی کامل به اهداف شوم خود، بسیارتعیین‌کننده بود. دکتر حسین علایی یکی از فرماندهان عالیرتبه دوران 8ساله دفاع مقدس و نخستین فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران در تبیینی عالمانه به این نقش پرداخته و همسویی شهید چمران با تفکر امام (ره) را بخوبی ترسیم کرده است. این تبیین و ترسیم در قالب گفت‌و‌گویی راهگشا و آموزنده پیش رویتان قرار دارد.

یکی از مسائل جدی در ارتباط با جنگ، مواضع شهید چمران است، شما آن‌ را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
امام خمینی(ره) در 17 مهر 1359 یعنی 18روز پس از آغاز جنگ در تبیین دیدگاه‌های خود می‌گوید: «ما به تبع اسلام با جنگ همیشه مخالفیم و میل داریم که بین همه کشورها آرامش و صلح باشد. لکن اگر جنگ را برما تحمیل کنند، ما و تمام ملتمان جنگجو (هستیم) و با تمام قوا (با متجاوز) مقابله می‌کنیم. ولو اینکه همه ابرقدرت‌ها هم دنبال او باشند. برای اینکه ما شهادت را یک فوز عظیم می‌دانیم. ملت ماهم شهادت را به جان و دل قبول می‌کند، پس نخواهیم هراسید و مرد جنگ هستیم....» این در شرایطی است که هیأت‌های میانجی به ایران گسیل شده بودند اما رندانه خروج ارتش عراق از خاک ایران را نمی‌پذیرفتند. بحث غرامت را هم مطرح نمی‌کردند. آنان می‌گفتند:« اول آتش بس شود بعداً مذاکره کنید.» ایران می‌دانست که قبول آتش بس به معنی ماندن همیشگی ارتش عراق در سرزمین ایران خواهد بود و به آسانی نمی‌شود سرزمین‌های اشغالی را از دست ارتش عراق بیرون آورد. شهید چمران در امتداد این موضع صریح امام(ره) نسبت به واقعه جنگ واکنش نشان داده و با تشکیل گروه جنگ‌های نامنظم و سایر اقدامات همچون عملیات چریکی کوشید تا محیط را برای ارتش متجاوز عراق ناامن کند.
این عملیات‌ها چه تأثیری در وضعیت جنگ داشت؟
اینگونه اقدامات ایذایی بیشتر نقش تثبیت کنندگی جبهه‌ها را داشت، چون عمدتاً محدود و شبانه بود و نهایتاً چند تانک می‌زدند یا چند اسیر می‌گرفتند. شاید اسرایی که در این نبردهای نامنظم گرفته شدند کمتر از 500 نفر بود، یا کل تانک‌هایی که زده شدند کمتر از 100 تانک بود. همچنین شاید ارتش عراق در نتیجه این گونه عملیات‌ها فقط 100 کیلومترمربع عقب نشینی کرده، اما فایده بزرگ این گونه عملیات‌ها این بود که ارتش عراق را از پیشروی آسان باز داشت و زمینگیر کرد. بنابراین نقش مؤثری در تثبیت خطوط دفاعی داشت و لذا کمیت آنها ملاک نبود.
آثار دیگری هم براینگونه جنگ‌ها مترتب بود؟
 بله. فرماندهان جوان جنگ با اجرای هر عملیات محدود، تجربیات آن را جمع‌آوری می‌کردند و در اختیار دیگر فرماندهان جبهه‌ها نیز می‌گذاشتند. سرعت و استعداد یادگیری نیروهای داوطلب مردمی بسیار بالا بود و همین موجب توسعه یادگیری و استفاده از تجربیات در جبهه‌ها می‌شد. تعدادی از این عملیات‌ها را دکتر چمران ساماندهی کرد.
این عملیات‌ در چه شرایطی انجام گرفت؟
این عملیات در شرایطی انجام گرفت که مدیریت جنگ در روزهای اول آن از سوی بنی صدر موجب شده بود تا توانمندی‌های ارتش در نامناسب‌ترین شکل به‌ کار گرفته شود. از این‌رو تدبیر عملیاتی که آن ایام به‌ کار می‌رفت؛ تکیه بر طرح‌ریزی‌های ذهنی و محاسبه نشده و استفاده از واحدهای زرهی بدون ترکیب مناسب آنها با نیروی پیاده بود. این تدبیر نتایج مطلوبی به بار نیاورد و موجب شد بخشی از تجهیزات زرهی و جنگ افزارهای ارتش به‌ دست نیروهای عراقی بیفتد. شیوه بنی صدر سبب شد که قسمت اعظم و ظرفیت نامتناهی توانمندی ‌های ملی در جنگ بی‌استفاده بماند و ابتکارات و توان مردمی نتواند براحتی در جنگ به کار رود. این شیوه بنی صدر با تلاش‌های شهید چمران یعنی فعال کردن نیروهای داوطلب مردمی و به صحنه آوردن آنان در مغایرت کامل بود. بنابراین می‌توان به یک نقطه اشتراک دیگرشیوه جنگی امام خمینی(ره) و شهید چمران پی برد.
همسویی شهید چمران با مواضع امام تعبدی بود یا از پی شناخت و تجربه به دست آمده بود؟
شهید چمران همزمان با امام حتی گاهی قبل از امام مواضعی را مطرح کرده که درست منطبق بر ایده‌ها و نقطه نظرات حضرت امام(ره)است. اگرچه رابطه شهید چمران با امام خمینی(ره) رابطه یک مقلد و مجتهد است اما نافی دانش جنگی و سیاسی شهید چمران نیست. او در جریان تلاش‌های اولاف پالمه نماینده ویژه دبیر کل وقت سازمان ملل که در سفر به ایران سعی داشت ایران را با این توجیه که صدام گیر افتاده وبرای بیرون رفتن از دام جنگ باید یک بهانه‌ای داشته باشد و در عین حال حاضر به محکوم کردن عراق به‌دلیل تجاوز به کشورمان نبود، در عمل شیوه‌ای را پیش گرفت که امام با بیان سیاسی به زبان آورد.
نکته دیگر رعایت سلسله مراتب و انضباط در ارتش است که از ابتدا مورد توجه هوشمندانه شهید چمران قرار دارد. این رفتار شهید چمران به رغم جو به ظاهر انقلابی صدر انقلاب متکی برکدام تجربه است؟
امام خمینی(ره) در همان اول انقلاب در هر فرصتی به نظم و رعایت سلسله مراتب در ارتش تأکید کرده و در بهمن 1359 یعنی پس از چهار ماه از آغاز جنگ ضمن یک بیانیه 11 ماده‌ای از نیروهای مسلح می‌خواهد تا انضباط نظامی را کاملاً رعایت کنند و وحدت فرماندهی را از مسائل مهم و سرنوشت ساز قلمداد می‌کنند. شهید چمران براین سیاق در زمان جنگ کردستان و قبل از جنگ تحمیلی بارها اعلام موضع کرده و براین مهم تأکید کرده است. دستیابی به این گونه راهبرد‌های نظامی حاصل تجربه حضور در موقعیت صحنه‌های دفاعی در سرزمین‌های اشغالی و در کنار مردم لبنان و فلسطین است. شهید چمران نشان داد که توان مدیریت راهبردی اهداف سیاسی جنگ را داراست و قادر است آن را تأمین کند. از این‌رو باید گفت که شهادت این سرباز فداکار امام خمینی خسارت جبران‌ناپذیری بود که برپیکر دفاع مشروع و ملی وارد آمد و یکی از شایستگان را از مردم ایران ربود.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.