ion

حجت‌الاسلام سعید فخرزاده در گفت‌و‌گو با «ایران»:

تولید بالا باید همراه با محتوای خوب باشد

پایداری /
شناسه خبر: 378305

حجت‌الاسلام‌ سعید فخرزاده چهره‌ای آشنا در تاریخ‌پژوهی و تاریخ شفاهی دفاع مقدس است. او در دوران نوجوانی تحصیل در حوزه تهران را آغاز کرد. پس از سقوط رژیم پهلوی و پیروزی انقلاب اسلامی، به عضویت کمیته‌های انقلاب اسلامی درآمد.

ایران آنلاین /حجت‌الاسلام‌ سعید فخرزاده چهره‌ای آشنا در تاریخ‌پژوهی و تاریخ شفاهی دفاع مقدس است. او در دوران نوجوانی تحصیل در حوزه تهران را آغاز کرد. پس از سقوط رژیم پهلوی و پیروزی انقلاب اسلامی، به عضویت کمیته‌های انقلاب اسلامی درآمد. حجت‌الاسلام‌ فخرزاده بعد از آغاز جنگ تحمیلی در سال 1363 با عنوان مسئول تبلیغات در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به‌منظور ثبت خاطرات رزمندگان راهی جبهه شده و او برای اولین بار با مجموعه تبلیغات جبهه و جنگ وارد کار ثبت خاطرات رزمندگان دفاع مقدس شد. بعدها در جهاد سازندگی و ارتش هم این رویه انجام شد و حجت‌الاسلام‌ فخرزاده بعدها در حوزه هنری این کار را ادامه داد و به نقطه خوبی رساند. این نویسنده فعالیت‌های گسترده‌ای در حوزه ثبت خاطرات و تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس انجام داده است که می‌توان به موضوع طرح خاطرات فرماندهان در بنیاد حفظ آثار دفاع مقدس، ریاست فرهنگسرای انقلاب اسلامی، عضو شورای تبلیغات اسلامی کل کشور از جمله مؤسسان مرکز تاریخ شفاهی ایران، ‌همکاری با موزه عبرت، همکاری با سازمان حفظ آثار سپاه پاسداران، برپایی دوره‌های کارگاهی ثبت خاطره‌نگاری و... اشاره کرد. او که هم‌اکنون مدیریت دفتر تاریخ شفاهی حوزه هنری را برعهده دارد، از جمله افراد تأثیرگذار در حوزه آثار ادبیات دفاع مقدس است. بسیاری از کتاب‌هایی که در سال‌های اخیر منتشر شده و مورد اقبال عموم قرار گرفته، یا به‌قلم او بوده یا زیر نظر او تدوین و منتشر شده است. نقش حجت‌الاسلام‌ فخرزاده در جمع‌آوری خاطرات دو دوره انقلاب اسلامی و دفاع مقدس از نظر بسیاری از کارشناسان حوزه تاریخ معاصر، تأثیرگذار و بی‌بدیل است. با او گفت‌و‌گویی انجام داده‌ایم تا بیشتر درباره فعالیت‌های این روزهایش برایمان بگوید.
از دلمشغولی و فعالیت‌های روزهای تابستانی‌تان بگویید.
بنا به مسئولیتی که در واحد تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی حوزه هنری دارم مشغول کارتدوین و نظارت روی تعدادی کتاب هستم. البته خودم هم در کنار مسئولیتی که برای پروژه‌های مختلف دارم موضوعاتی را برای کتاب خودم شخصاً پیگیری و تدوین می‌کنم.
کتابی که خودتان درحال تألیف‌اش هستید در چه قالبی است؟
کاری که خودم به‌طور شخصی در حال تدوین‌اش هستم مربوط به‌خاطرات امیرسید حسام هاشمی از نیروهای ارتشی انقلابی است که از دوران پهلوی مبارز بوده و در کنار شهید صیاد شیرازی و بعد هم در جنگ عراق علیه ایران نقش پررنگ و فعالی ایفا کرده است.
فکر می‌کنید این کتاب کی آماده چاپ شود؟
امیدم این است که کار آن تا پایان سال تمام شود و برای نمایشگاه کتاب سال آینده در بازار کتاب به علاقه‌مندان عرضه شود.
ارزیابی شما  از لحاظ    کمی‌و کیفی کتاب‌های دفاع مقدس چیست؟
خوشبختانه کتاب حوزه دفاع مقدس در تولید فراوانی دارد اما به‌دلایلی ضعف‌هایی در محتوا و قالب آثار وجود دارد. علت اصلی هم این است که سازمان و نهادهای متولی که پشتیبانی کار را انجام می‌دهند هم تحمل زمانی برای تحقیق پیرامون موضوع‌شان کم است هم اعتباری که به این کار اختصاص می‌دهند. در واقع بودجه و زمان کم قطعاً به محقق اجازه نمی‌دهد که زمان زیادی را برای تحقیق پیرامون موضوع یا خاطره صرف کند و یقین داشته باشید کتابی که با چنین تمهیداتی تولید می شود از عمق کمی برخوردار است و بعضاً ممکن است دارای اشتباهات تاریخی و اطلاعات غلط هم باشد که اینها در آینده برای کارهای پژوهشی در حوزه دفاع مقدس مشکلی ایجاد خواهد کرد.
شما برای جلوگیری و پیشگیری از این مشکل در آثار دفاع مقدس چه راهکاری پیشنهاد می‌کنید؟
من معتقد هستم بجد متولیان امر در این موضوع باید یک تفاوتی بین خاطره و تاریخ شفاهی قائل شوند یعنی به مخاطب اعلام کنند که این کتاب شامل خاطره است، این کتاب یک روایتی است از روایت‌های گوناگون که توسط این محقق جمع‌آوری و بدون هیچ گونه دخل و تصرفی یا بدون هیچ تحقیق و پژوهشی چاپ شده است. این کار با یک هزینه مختصر انجام می‌شود و خواننده می‌داند که می‌تواند به این کتاب به‌عنوان یک منبع نگاه کند. اما کتاب در حوزه تاریخ شفاهی این‌طور نیست، برای تولید آن نویسنده وارد حوزه پژوهش و تحقیق می‌شود و متنی که در پس این کار بیرون می‌آید یک متن تحقیقی و پژوهشی است و محقق و خواننده می‌داند که می‌تواند به این کتاب اعتماد کند. مثل دیگر محصولات که درجه یک، دو و سه دارند و روی هر کالا مشخص می‌شود. در شناسنامه کتاب هایمان هم باید این اصل را رعایت و درجه آن را درج کنیم. در این صورت کسی که می‌خواهد پول بدهد می‌داند که آن محصول درجه چند است. بنابراین مجموعه‌هایی که متولیان این امر هستند باید هرچه زودتر این تفکیک را برای آثار قائل شوند و بدانند که هر کاری هزینه خاص خودش را دارد. در حوزه ادبیات هیچ نقدی هم وجود ندارد که حتماً خاطره راستی آزمایی شود و حتماً آنچه گفته می‌شود عین واقعه‌ای باشد که اتفاق افتاده است. اما در جایی که محقق باید تاریخ جنگ بنویسد یا تاریخ بر اساس اسناد مکتوب است یا بر اساس روایت‌های شفاهی است  محقق ملزم است که راستی‌آزمایی انجام دهد و تا جایی که ممکن است در ارائه مطالب دقت لازم را به خرج دهد. من در سریال‌هایی که از تلویزیون پخش می‌شود دیده‌ام که در ابتدای فیلم می‌نویسند یا می‌گویند که مثلاً قصه «جومونگ» بر مبنای داستان تخیلی است و واقعیت ندارد. بعد از اینکه این مطلب به مخاطب منتقل شد مخاطب می‌داند این حکایت واقعیت ندارد و خودش انتخاب می‌کند که فیلم را ببیند یا نه. برای همین ما هم باید در آثار ادبی‌مان این تفکیک را قائل شویم و این آگاهی را به مخاطب بدهیم.
 ادبیات جنگ و دفاع مقدس ما توانسته در جهان شناخته و به زبان‌های مختلف ترجمه شود؟
ادبیات ما زبان ادبیات جهانی نیست. یعنی اکثریت قصه‌ها و داستان‌های ما بر مبنای پس زمینه‌ها و فرهنگ مردم ایران نوشته می‌شود و قطعاً این کتاب وقتی به زبان‌های دیگر ترجمه می‌شود برای دیگران گویا نخواهد بود، چرا چون آن پیش‌نیازها و پس زمینه‌های ذهنی باید باشد. داستانی که بر اساس ذهن، بدون یک فرهنگ خاص، بدون یک نگاه خاص باشد داستان جامع است یعنی اگر یک مسیحی، یک اروپایی یا یک آفریقایی هم بخواند بتواند با موضوع ارتباط برقرار کند. یکی از ضعف‌هایی که در داستان‌های ما وجود دارد این است که زبان عامه زبان جهانی نیست، دوم اینکه ما هیچ تلاشی برای ترجمه انجام نمی‌دهیم یعنی حتی مراکزی که تشکیل شده برای کار ترجمه آثار دفاع مقدس از کمترین اعتبارات برخوردار هستند. شاید ضعیف‌ترین مترجم‌ها را بالای سر این کار گذاشتند یا احساس می‌کنند که تکلیف‌شان برای داخل است و به آنها چه ربطی دارد که آثار را برای دیگران ترجمه کنند! خارجی‌ها اگر احساس نیاز کنند خودشان می‌روند و ترجمه می‌کنند. من وقتی با بچه‌های حزب‌الله لبنان برای مباحث آموزشی مصاحبه می‌کردم آنها می‌گفتند ما خیلی دوست داریم راجع به جنگ شما بدانیم. یعنی آنهایی که خودشان درخواست داشتند را ما نتوانستیم مواد لازم را برایشان تأمین کنیم چه برسد به آنهایی که ممکن است اصلاً نسبت به اطلاع از این موضوع احساس بی‌نیازی هم بکنند. البته ازمردم سراسر جهان هستند افرادی که می‌خواهند پدیده انقلاب اسلامی و 8 سال دفاع مقدس را بشناسند که ما می‌توانیم از طریق آثار ادبی‌مان این تبادل اطلاعات را انجام بدهیم.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.