ion

در اولین نشست‌ ازسلسله گفتمان سینمایی دفاع مقدس مطرح شد

سینما باید از حقانیت دفاع مقدس دفاع کند

پایداری /
شناسه خبر: 381601

سینمای دفاع مقدس در دورانی که پاسخی روشن برای چرایی به حاشیه رفتن و مهجور واقع شدن آن وجود ندارد، همچنان مقطع طلایی و قله‌های ماندگار و اوج خود را مدیون فیلمسازانی است که با ساخت آثاری شاخص هنوز یاد این دوران را در ذهن تماشاگران زنده نگه داشته‌اند. در چند سال اخیر متأسفانه بیشتر فیلمسازان فیلم‌های دفاع مقدس از این عرصه خداحافظی کرده یا حداقل تمرکز گذشته را بر این ژانر از سینما ندارند.

سینمای دفاع مقدس در دورانی که پاسخی روشن برای چرایی به حاشیه رفتن و مهجور واقع شدن آن وجود ندارد، همچنان مقطع طلایی و قله‌های ماندگار و اوج خود را مدیون فیلمسازانی است که با ساخت آثاری شاخص هنوز یاد این دوران را در ذهن تماشاگران زنده نگه داشته‌اند. در چند سال اخیر متأسفانه بیشتر فیلمسازان فیلم‌های دفاع مقدس از این عرصه خداحافظی کرده  یا حداقل تمرکز گذشته را بر این ژانر از سینما ندارند. در این راستا سازمان هنری و امور سینمایی دفاع مقدس با برگزاری سلسله نشست‌های گفتمان  سینمایی دفاع مقدس  با حضور کارشناسان سینمایی و اهالی رسانه برای برون رفت این ژانر از سینما از تنگناها و بازگشت به دوران اوج و رونق آن تلاش می‌کند. اولین نشست از این سلسله نشست‌‌ها به میزبانی حبیب‌الله مازندرانی مدیر تولیدات فیلم و سریال و امور سینمایی دفاع مقدس و باحضور حجت‌الله سیفی و امیرحسین شریفی دو نفر از کارشناسان حوزه سینمای دفاع مقدس و جمعی از خبرنگاران برگزار شد. در این نشست با طرح پرسش‌هایی از کارشناسان به بررسی وضعیت سینمای دفاع مقدس پرداخته شد که در ادامه می‌خوانید.
مازندرانی: هر کدام از کارشناسان تعریف‌شان از سینمای دفاع مقدس را بگویند و درباره تفاوت‌های سینمای دفاع مقدس با سینمای جنگ توضیح دهند؟
سیفی: مقوله جنگ و دفاع مقدس درست است که دو مقوله جدا هستند اما در دل همدیگر جای دارند. یعنی اگر جنگی پیش نیاید کسی دفاع نخواهد کرد. در 8 سال دفاع مقدس هیچ نگاهی از سوی ایران برای تصرف زمینی وجود نداشت و ما وقتی دفاع را شروع کردیم که تعرضی به خاک کشورمان شکل گرفته بود. ما همواره از 8 سال دفاعی که کردیم با افتخار یاد می‌کنیم، هنوز وقتی شهیدی تفحص می‌شود مردم با شور و حرارت پیکرش را تشییع می‌کنند در حالی که عراقی‌ها چنین حالتی برای کشته‌هایشان در جنگ علیه ما ندارند. خیلی‌ها نسبت به جنگ ما نگاه نامأنوس داشتند اما امروز این نگاه معکوس شده به گونه‌ای که جوانان با نگاه مهربانانه‌تری به آن توجه دارند. باید یادمان باشد کشورمان با اینکه 8 سال جنگ به آن تحمیل شد اما با دفاع مقدسی که شکل گرفت هیچ خاکی را از دست نداد  که هیچ بلکه ارزشی را هم بدست آورد و سینما در برابر این ارزش‌هاست که باید خودش را نشان دهد. در واقع سینما باید از حقانیت دفاع مقدس دفاع کند. فیلمسازان هالیوود فقط درونیات خودشان را به تصویر می‌کشند و نه قدرت و سلاحی که داشتند. یعنی آنها می‌خواهند قهرمان‌هایشان را به رخ مردم بکشند و بگویند قهرمانان ما اینها هستند و مردم دیگر کشورها به این دریافت برسند که اگر روزی بخواهند با ما چنین عملی کنند ما چنین نیروهایی مقابل آنها داریم. در این شرایط سؤال پیش می‌آید که در عرصه سینما  در برابر آنها چه کردیم؟
مازندرانی: آقای شریفی شما چه تعریفی از سینمای دفاع مقدس دارید؟
شریفی: من بیش از 3 دهه است که در سینما فعالیت دارم و خوشحالم که با سینمای دفاع مقدس وارد سینمای ایران شدم. تا الان ۱۴۴ فیلم ساخته‌ام که «هور در آتش» و «همسفران» از جمله آثار دفاع مقدسی من هستند. همینطور که آقای سیفی گفتند، سینمای دفاع مقدس و جنگ در دل هم هستند اما فیلم‌هایی که در یک دهه ساخته شدند هیچ ارتباطی با دفاع مقدس نداشتند بلکه همه این آثار اکشن و برای پر کردن گیشه بود که این اتفاق بزرگترین لطمه را به سینمای دفاع مقدس زد. آن موقع یعنی همان سه دهه پیش ما خطر انحراف سینمای دفاع مقدس را گوشزد کردیم که چرا ما به ارزش‌هایمان در جنگ نمی‌پردازیم. در جنگ موضوعاتی وجود دارد که باید مورد پژوهش و تحقیق قرار گیرد چون ما بدهکار افراد حاضر در دفاع مقدس هستیم. متأسفانه  تعداد فیلم‌هایی که ارزشمند باشند و به طور جدی به بدنه سینمای دفاع مقدس پرداخته باشد بسیار کم و انگشت‌شمار است.
مازندرانی: اخیراً راجع به سینمای دفاع مقدس یک کار تحقیقی انجام دادم که شاید نتایج آن برای شما هم جالب باشد؛ در این تحقیق به این جمع‌بندی رسیدم که ۲ هزار و ۲۱۵ فیلم سینمایی پس از انقلاب اسلامی  تاکنون ساخته شده که فقط ۲۶۵ اثر آن مربوط به دفاع مقدس است و این آثار تنها نزدیک به 10 درصد از آمار تولیدات ما را شامل می‌شود. در حالی که انقلاب ما یک اتفاق فرهنگی بود و باید بیشتر در این عرصه کار می‌کردیم. با این شرایط شما وضعیت سینمای دفاع مقدس ما را چطور می‌بینید و چطور می‌توانیم آن را از این اوضاع نجات دهیم و کمک کنیم تا سرپا نگه‌اش داریم و در انتقال ارزش‌های دفاع مقدس مؤثر باشیم؟
سیفی: همه اینها برمی‌گردد به سیاستگذاری و خواسته مدیران بالادستی و نگاه آنها به آینده. با پیروزی انقلاب در زمانی که همه به فکر کارهای انقلاب بودند من به فکر سینما بودم چون خودم یک سینماگر جوان بودم و طرحی ارائه کردم تا جشنواره فجر برگزار شود. اگر کاری قرار است بشود باید درباره آن فکر شود در حالی که در گذشته سیاستگذاری‌های ما لحظه‌ای بود. همیشه می‌گویند باید دیدگاه آینده را پیش رو داشت تا به موفقیت دست پیدا کرد، تصمیم‌گیری‌ها باید در جشنواره‌ها توسط نهادها گرفته شود تا جشنواره‌ها نهادینه شوند. اگر هر اتفاقی نهادینه شود چیزی شبیه روز قدس می‌شود که نسل‌های بعد نیز آن را ادامه خواهند داد. موضوع دیگر اینکه اگر ما فیلمسازان به زندگی و اخلاق و منش شهید باقری و صیاد شیرازی می‌پردازیم بخاطر ارائه کردن الگو است اما نباید فراموش کنیم که ما چیزهای دیگری مانند مجاهدت، ایثار و ولایت پذیری در ادبیات دفاع مقدس داریم که تاکنون کمتر به آنها پرداخته شده است. متأسفانه بیشتر فیلم‌های امروز ما که برنده جوایزی می‌شوند برآمده از فکر جوانان ما نیست بلکه تنها کپی‌برداری از سینمای غرب است. فرهنگ و سینما نیازمند هزینه هستند اما ما نباید توقع بازدهی هزینه‌ها در کوتاه مدت داشته باشیم چون بازدهی کار فرهنگی معمولاً در طولانی مدت مشخص می‌شود.
مازندرانی: برخی‌ها معتقدند که شاید یکی از علت‌های اصلی ضعف در تولیدات سینمای دفاع مقدس ما نداشتن فیلمنامه‌های خوب و اثرگذار است. شما نقش فیلمنامه و کارگردان را در تولید یک اثر موفق سینمایی تا چه حد مهم می‌دانید؟
شریفی: اگر فیلمنامه خوب داشته باشیم می‌توانیم فیلم دفاع مقدس را به دنیا برسانیم. ما در مجامع بین‌المللی بخاطر فیلم «هور در آتش» جایزه گرفتیم چون زبان فیلم انسانی بود و این از مهم‌ترین ویژگی‌های آثار دفاع مقدس است. البته این را هم باید گفت که سلیقه مدیریت فرهنگی در آمار تولید فیلم‌های دفاع مقدس تأثیرگذار است، در مقطعی تولیدات دفاع مقدس خیلی زیاد بود اما امروز تولیدات به‌سمت کارهای آپارتمانی رفته است. برای رونق سینمای دفاع مقدس همانطور که جشنواره فیلم دفاع مقدس داریم می‌توانیم جشنواره فیلمنامه‌نویسی دفاع مقدس را نیز برگزار کنیم تا از میان فیلمنامه‌ها، قوی‌ترهایش انتخاب و از آنها فیلم ساخته شود. چون این ژانر از سینما در شرایط تعطیلی به سر می‌برد و ما باید این آثار را با فکر در سینما ارائه کنیم تا اثرگذار و ماندگار شوند.
مازندرانی: شما معتقد هستید بیشتر فیلمنامه‌نویسان دفاع مقدس ما  جنگ و دفاع مقدس را درک نکرده‌اند که کار ماندگار و خوب کم داشتیم؟
شریفی: بله این یکی از دلایل است و دلیل دیگر این است که مدیریت سینمای ایران شخص‌محور و سلیقه‌محور است و تصمیمات و سیاست‌ها تحت تأثیر این موضوع است. در دوره‌های مختلف مسئولان سازمان سینمایی نگاه‌هایشان به سینمای دفاع مقدس متفاوت بوده و همین امر در خروجی کمی  و کیفی آثار در طول دوره مدیریت‌شان تأثیر گذاشته است.
مازندرانی: چه کار باید کرد که نقش فیلمنامه را در سینمای دفاع مقدس تقویت کنیم؟
شریفی: نسل ما وظیفه دارد که دفاع مقدس را به نسل بعدی درست و کامل برساند. ما فیلمنامه‌نویسان خوبی داریم که الان خانه‌نشین شده‌اند. اگر مدیران با قرارداد‌هایی قابل قبول به این دوستان سفارش فیلمنامه‌هایی پژوهش شده و قوی بدهند تا آنها فیلمنامه‌های خوب بنویسند می‌شود همه آنها را در همین معاونت سینمایی آرشیو کنند و هرکدام‌شان را به موقع با کارگردانی که ساخت آن را به بهترین نحو به عهده می‌گیرد بسپارند. جوان‌های علاقه‌مند به فیلمنامه‌نویسی در این حوزه هم کم نیستند. تاکنون تعداد زیادی به دفتر من مراجعه کردند و آثارشان را در اختیار گذاشتند اما وقتی کارشان را مطالعه کردم متوجه شدم اطلاعات کاملی از جنگ و دفاع مقدس نداشتند و متأسفانه دچار حاشیه شده‌اند. این مشکل هم با برگزاری کلاس‌های آموزشی و توجیهی و برگزاری جشنواره فیلمنامه‌نویسی برای فیلمسازان جوان از سوی نهادهای فرهنگی قابل حل است.
مازندرانی: یعنی همانطور که ما جشنواره سینمای دفاع مقدس داریم برگزاری جشنواره فیلمنامه‌نویسی دفاع مقدس داشته باشیم؟
شریفی: بله اما با این تفاوت که مثل جشنواره دفاع مقدس نباشد، دوسال تعطیل شود یک سال باشد و دوستانی که می‌خواهند نظارت کنند بر آن فیلم‌ها درست نظارت کنند، یعنی رفیق بازی نشود و داوران واقعاً بیایند بعد از دیدن فیلم‌ها، خوب‌هایش را اعلام کنند.
در پایان جلسه سیفی،شریفی و مازندرانی در پاسخ به سؤال خبرنگار «ایران» در خصوص  اینکه رمان‌های بسیار خواندنی در حوزه دفاع مقدس وجود دارد که با استقبال مخاطبان هم مواجه شده است چرا تاکنون ندیده‌ایم در سینمای دفاع مقدس از آنها اقتباس شود. دلیل بهره نبردن از این فرصت چیست؟
سیفی: بله ادبیات پایه سینماست و سینمای جنگ اگر بخواهد راه بیفتد باید حتماً فرهنگ جبهه را از آثاری که مکتوب شده بدست بیاورد. اما مشکلاتی در این راه وجود دارد، یکی اینکه وقتی وارد مذاکره در این باره می‌شویم نمی‌گذارند فیلم بسازیم! یا اینکه نویسنده اثر راغب نیست، یا می‌گوید حتماً باید فیلم را اینطور که من می‌گویم بسازید. درصورتی که وقتی متنی وارد فضای سینمایی می‌شود باید تغییراتی هم در آن داده شود و یا اینکه آن نویسنده خودش فیلمنامه‌نویس باشد و .... اما حقیقت این است که اگر ما دنبال رونق سینمای دفاع مقدس هستیم باید برویم سمت و سوی نگاه فرهنگی و ارزشی و حتماً از رمان‌ها و کتاب‌های خاطرات هم استفاده کنیم.
شریفی: البته همه هم اینطور که آقای سیفی می‌گویند نیستند! هستند نویسنده‌هایی که دوست دارند رمان‌شان، فیلم‌اش هم ساخته شود. من با مواردی از این نوع برخورد داشتم که آمدند و پیشنهاد دادند اما به دلایل دیگری این اتفاق نیفتاده است.

مازندرانی: من در صحبت‌هایم هم اشاره کردم؛ ما امسال برنامه‌ای داریم برای برگزاری جشنواره فیلمنامه‌نویسی که صحبت‌های اولیه‌اش با دوستان انجام شده است. این جشنواره با هدف تولید فیلمنامه‌های کیفی برگزار خواهد شد که موضوع فیلمنامه‌هایی که می‌خواهیم برای جشنواره بگذاریم 10 رمان برتر فارسی در حوزه دفاع مقدس است. من هم اعتقاد دارم به این بحث و یک نمونه عنوان کنم برایتان؛ چند سال پیش که مدیرکل استان‌ها بودم خیلی دوست داشتم فیلمنامه کتاب «دا» را ما بگیریم و تبدیل به یک کار سینمایی کنیم. چون صاحب امتیازش حوزه هنری است به آنجا نامه نوشتم که ما می‌خواهیم این داستان را به عنوان یک اثر سینمای بسازیم. اما متأسفانه با پیگیری‌های بسیارم مخالفت کردند و فقط مجوز تولید نمایش رادیویی را دادند. ما آن سال 30 قسمت از «دا» را کار کردیم و جالب است بدانید که آن کار هنوز هم ماندگار است و هنوز در رادیو استان‌ها پخش می‌شود و این تجربه‌ای شد که وقتی یک اثری از روی یک رمان قدرتمند ساخته می‌شود مثل دفاع مقدس و ارزش‌هایش ماندگار است.ایران آنلاین /

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.